अध्याय १० : सतीचा देहत्याग आणि दक्षयज्ञाचा विध्वंस

सतीने दक्षाच्या यज्ञस्थळी योगाग्नीने देहत्याग केल्याचे समजताच भगवान शिव अत्यंत दुःखी आणि क्रोधित झाले. कैलासावर सतीच्या वियोगाने त्यांचे मन व्याकुळ झाले. त्यांनी आपल्या जटांपैकी एक जटा पृथ्वीवर आपटली. त्या जटेतून अत्यंत भयंकर आणि पराक्रमी वीरभद्र प्रकट झाला. त्याच्यासोबत भद्रकालीसह असंख्य गण प्रकट झाले. भगवान शिवांनी वीरभद्राला आज्ञा केली की, दक्षाने केलेल्या यज्ञाचा विध्वंस करावा आणि तेथे सतीचा झालेला अपमान करणाऱ्यांना त्यांच्या कर्माचे फळ द्यावे. शिवांची आज्ञा मिळताच वीरभद्र आणि शिवगण प्रचंड वेगाने दक्षाच्या यज्ञस्थळाकडे निघाले. त्या वेळी दक्षाच्या यज्ञामध्ये देवता, ऋषी, प्रजापती आणि अनेक मान्यवर उपस्थित होते. अचानक आकाशात प्रचंड वादळ उठले. धूळ सर्व दिशांना पसरली. यज्ञस्थळी आलेल्या वीरभद्राच्या विशाल सैन्यामुळे सर्वत्र भय निर्माण झाले. यज्ञात सहभागी झालेल्या देवता आणि ऋषींना काय घडत आहे हे समजत नव्हते. वीरभद्राने यज्ञमंडपात प्रवेश केला आणि दक्षाच्या यज्ञाचा विध्वंस करण्यास सुरुवात केली. यज्ञाची वेदी उद्ध्वस्त झाली, यज्ञाची सामग्री विखुरली गेली आणि अनेक ऋषी व देवता तेथून पळू लागले. वीरभद्राच्या गणांनी यज्ञस्थळी मोठा उत्पात केला. देवतांनी त्यांना रोखण्याचा प्रयत्न केला, परंतु शिवगण अत्यंत प्रबळ होते. दक्षाच्या यज्ञाचे रक्षण करण्यासाठी आलेल्या देवतांमध्येही भीती निर्माण झाली. वीरभद्राने दक्षाला शोधून त्याच्यावर आक्रमण केले. दक्षाने स्वतःचा बचाव करण्याचा प्रयत्न केला, परंतु वीरभद्राच्या सामर्थ्यासमोर तो टिकू शकला नाही. शेवटी वीरभद्राने दक्षाचे मस्तक धडापासून वेगळे केले. दक्षाचा यज्ञ पूर्णपणे नष्ट झाला आणि सतीच्या अपमानाचा परिणाम सर्वांना दिसून आला.

दक्षाच्या यज्ञाचा विध्वंस झाल्यानंतर देवता आणि ऋषी भयभीत झाले. त्यांनी भगवान शिवांना प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न केला. ब्रह्मदेवांनी देवतांसह कैलासाकडे प्रयाण केले आणि भगवान शिवांची प्रार्थना केली. ब्रह्मदेवांनी सांगितले की, दक्षाचा अपराध मोठा असला तरी यज्ञाचे कार्य पूर्ण होणे आवश्यक आहे आणि देवतांना त्यांच्या कर्मांपासून वंचित ठेवणे योग्य नाही. त्यांनी शिवांना विनंती केली की, त्यांचा क्रोध शांत करावा. भगवान शिवांनी ब्रह्मदेवांचे म्हणणे ऐकले. सतीच्या देहत्यागामुळे ते अत्यंत दुःखी होते, परंतु देवतांची प्रार्थना आणि ब्रह्मदेवांची विनंती मान्य करून त्यांनी आपला क्रोध शांत केला. त्यानंतर दक्षाचा शोध घेण्यात आला. त्याचे मस्तक सापडत नसल्यामुळे यज्ञातील एका बकऱ्याचे मस्तक त्याच्या धडाला जोडण्यात आले. भगवान शिवांच्या कृपेने दक्षाला पुन्हा जीवन प्राप्त झाले. दक्षाने शुद्धीवर येताच भगवान शिवांची स्तुती केली आणि आपल्या अपराधाची जाणीव झाली. त्याने शिवांची क्षमा मागितली. भगवान शिवांनी त्याच्यावर कृपा केली आणि दक्षाला पुन्हा यज्ञाचे कार्य पूर्ण करण्याची परवानगी दिली. यज्ञाचा विध्वंस झाल्यामुळे देवता आणि ऋषी दुःखी झाले होते, परंतु शिवांचा क्रोध शांत झाल्यानंतर पुन्हा यज्ञाची व्यवस्था करण्यात आली. दक्षाने भगवंताचे स्मरण करून यज्ञ पूर्ण केला. अशा प्रकारे सतीच्या देहत्यागानंतर दक्षयज्ञाचा विध्वंस झाला आणि भगवान शिवांच्या कृपेने दक्षाला पुन्हा जीवन मिळाले.

सतीच्या देहत्यागामुळे भगवान शिवांच्या जीवनात मोठा बदल झाला. ते सतीच्या वियोगाने अत्यंत दुःखी झाले आणि जगातील सर्व व्यवहारांपासून दूर जाऊन वैराग्य धारण केले. पुढे आदिशक्तीने पुन्हा जन्म घेण्याची लीला केली आणि हिमालयाच्या घरी पार्वतीच्या रूपाने अवतार घेतला. हीच पार्वती पुढे भगवान शिवांना पुन्हा प्राप्त झाली. परंतु त्या घटनेपूर्वी सतीच्या देहत्यागानंतर भगवान शिवांनी तिच्या शरीराला आपल्या खांद्यावर घेतले आणि दुःखाने सर्व दिशांना फिरू लागले. त्यांच्या या अवस्थेमुळे संपूर्ण सृष्टीचे संतुलन बिघडण्याची वेळ आली. देवतांनी भगवान विष्णूंकडे प्रार्थना केली. त्यानंतर पुढे सतीच्या शरीराशी संबंधित अत्यंत महत्त्वाची घटना घडली आणि शक्तिपीठांच्या निर्मितीची कथा प्रकट झाली. गुरुमाई यांच्या देवी भागवत कथामालेतील पुढील कथा blog.gurumaai.org वर वाचता येतील. गुरुमाई यांच्याविषयी अधिक माहिती आणि त्यांच्या आध्यात्मिक कार्यासाठी www.gurumaai.org हे मुख्य संकेतस्थळ आहे.